Avukatlık Mesleğinde

E-Defter Uygulaması

Stj. Av. Mahmut Aydemir

 

17 Aralık 2017 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 486 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ve basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının elektronik ortamda tutulması zorunlu hale gelmiştir. Bu çalışmada, 486 sayılı tebliği sadeleştirilmesi ve özetlenmesi, Defter Beyan Sisteminin tanımı, avantajları, başvuru şekli ve son başvuru tarihleri hakkında kısa bir değerlendirme yapılacaktır.

 

Defter Beyan Sistemi Nedir?

Serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının elektronik ortamda tutulması, bu mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların defterlerinin bu kayıtlardan hareketle elektronik ortamda oluşturulması ve saklanması, vergi beyannamesi, bildirim ve dilekçelerin elektronik ortamda verilebilmesi ile elektronik ortamda belge düzenlenebilmesi amacıyla geliştirilen sistemdir1. Diğer  bir ifadeyle serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olan mükellefler, bugüne kadar fiziki olarak tuttukları defterler ile buna ilişkin yerine getirdikleri vergisel yükümlüklerini (tebliğde belirtilenler) artık elektronik ortamda tutacaklardır.

 

Defter-Beyan Sisteminde Neler Yapılabilir?

 

Sisteme giriş yapılarak gelir ve giderler elektronik ortamda kaydedilebilir, defterler bu kayıtlardan hareketle elektronik ortamda oluşturabilir, saklanabilir ve beyannameler hazırlanarak onaylanabilir. Diğer taraftan Sistem üzerinden fatura, serbest meslek makbuzu gibi belgeler elektronik ortamda düzenlenebilecektir2.

 

Sistem Üzerinden Tutulan Kayıtlar Muhafaza Edilmesi ve ibrazı

 

Sistem üzerinden tutulan kayıtların muhafaza yükümlülüğü Gelir İdaresi Başkanlığına aittir. Başkanlık mükellef, meslek mensubu ya da meslek odası tarafından girilen kayıtları elektronik ortamda muhafaza edecektir. Defter-Beyan Sistemi üzerinde tutulan defterlerin, kullanıcı denetiminin kullanıcı kodu, şifre ve diğer güvenlik mekanizmaları ile elektronik ortamda gerçekleştirilmesi, Sistemin kullanımına ilişkin tüm işlemlerin elektronik olarak yapılması ve her işleme ait logoların kayıt altına alınmasına bağlı olarak kaynağının inkâr edilemezliği söz konusu olduğundan mükelleflerce ayrıca kâğıt ortamında saklanmasına gerek bulunmamaktadır. Diğer bir değişle, defterleri usulüne uygun bir şekilde elektronik ortamda tutan mükellefin, kayıtları fiziki olarak ayrıca tutma yükümlülüğü yoktur.               Kendisinden mükellefiyetine ilişkin kayıtlarının ibrazı talep edilen mükellefler, talepte bulunan birim ile ibrazı talep edilen bilgilerin mahiyetini, ibraz talep yazısının bir örneği ile birlikte ibraz süresinin sonundan en geç 10 gün önce bağlı olduğu vergi dairesi aracılığıyla Başkanlığa bildirecektir. Kayıtlar muhatabına, Başkanlık tarafından belirlenen yöntemler ile değişmezliği garanti edilerek ibraz edilecektir.

Sistem üzerinden mükelleflerin ilgili döneme ait beyannamelerini oluşturabileceği, düzenleyebileceği, gönderebileceği ve görebileceği menüler yer almaktadır. Mükellefler beyannamelerini inceleyebilecek, onaylayabilecek ve gönderebileceklerdir. Basit usule tabi mükellefler “Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi”, “Muhtasar Beyanname” ile “Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi”ni Sistem üzerinden gönderebileceklerdir. Katma değer vergisi mükellefiyeti olanlar “KDV Beyannamesi”ni de gönderebilecektir.

Avantajları Nelerdir?

 

Yeni sistem mükellefler açısından bir takım avantajları da beraberinde getirmektedir. Bu sistem ile bir muhasebe programına ihtiyaç duyulmaksızın internetin olduğu her yerde vergisel ve ticari işlemler, elektronik ortamda kayıt altına alınabilecektir. Bu sayede kırtasiye masrafları azalabileceği gibi ayrıca defter tasdikine de ihtiyaç duyulmayacaktır. Bunlara ek olarak defterleri muhafaza etmeye yönelik maliyetler söz konusu olmayacak ve fatura ve makbuz gibi belgelerin elektronik olarak düzenlenebilmesi gibi imkânlar sayesinde, yükümlülüklere ilişkin bürokratik işlemlerin ve uyum maliyetleri azalacaktır. Kamu açısından baktığımızda ise en büyük avantajı, kayıt dışı ekonomi ile etkin mücadele imkânı ile vergi adaletini sağlamaya katkı sağlayacak olmasıdır.

 

Defter-Beyan Sisteminden Kimler Faydalanabilir?

 

Defter Beyan Sisteminden; Serbest Meslek Kazancı Elde Eden Mükellefler, Basit Usule Tabi Mükellefler, İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutan Mükellefler faydalanabilir.

Avukatlık, Avukatlık Kanunu’na göre3. serbest bir meslek olduğundan; gelir vergisi yükümlülüğüne ilişkin avukatlar da serbest meslek mensubu olarak vergilendirilmektedir.4 Serbest meslek mensuplarının vergilendirilmelerine dair düzenlemelerin (bazı istisnalar dışında) hemen hemen tamamı avukatların vergilendirilmesinde de geçerlidir. Serbest meslek erbabının elde ettiği gelirin ticari değil, meslek kazancı sayılmasının en önemli etkisi, kanımızca tahakkuk yerine tahsil esasının geçerli olmasıdır. Avukatlar ve Avukatlık Ortaklığı da 486 sayılı tebliğin kapsamına girdiklerini rahatlıkla söyleyebiliriz.

Tebliğin 2. Maddesinde tebliğin amacı şu şekilde belirtilmiştir;, “Defter-Beyan Sistemi ile vergisel ve ticari işlemlerin elektronik ortamda kayıt altına alınması, kayıtlardan hareketle defter ve beyannamelerin elektronik olarak oluşturulması ve muhafaza edilmesi, bu sayede yükümlülüklere ilişkin bürokratik işlemlerin ve uyum maliyetlerinin azaltılması, kayıt dışı ekonomi ile etkin bir şekilde mücadele edilmesi ve vergiye gönüllü uyum seviyelerinin artırılması amaçlanmaktadır”5. Bu halde tebliğin amacı, kayıt dışı ekonomi ile etkin bir mücadele olduğu ve bu nedenle de vergisel ve ticari işlemlerin elektronik ortamda saklanılmasıdır. Elektronik defter ve belgelerin şekliyle ilgili ise tebliğin 3. Maddesinde, Vergi Usul Kanununun mükerrer 242. Maddesine atıf yapılmış ve madde detaylı bir şekilde açıklanmıştır. İlgili hükümde kısaca, Kanuna göre fiziki olarak tutulması gereken defterde olması gereken bilgiler elektronik ortamda tutulan defterde de olması gerekmektedir, denmektedir.Elektronik belge ise, şekil hükümlerinden bağımsız olarak Kanuna göre düzenlenmesi zorunlu olan belgelerde yeralan bilgileri içeren elektronik kayıtlar bütünüdür6.

 

Mükellefler Sigortalı Olarak Çalıştırdıkları Kişileri Sistem Kullanıcısı Olarak Tanımlayabilecek Midir?

 

Sistemi     kullanacak     mükellef,     meslek     mensubu    veya    meslek     odaları     istemeleri        4 halinde, sigortalı olarak çalıştırdıkları çalışanlarını Sistemin belirli fonksiyonlarını kullanmak  üzere Sistem kullanıcısı olarak tanımlayabilecek ve yetkilendirebileceklerdir. Bu durumda, tanımlanan kişilerin Sisteme girişte kullanacakları şifreler, Defter-Beyan Sistemi içerisinden elektronik ortamda üretilerek kullanıcıya gösterilecektir. Bu şekilde Sistem kullanıcısı olarak tanımlanan kişiler, kendileri için oluşturulan kullanıcı kodu ve şifreyi kullanarak Sisteme giriş yapabileceklerdir.

 

Sistemi Kullanmak Zorunlu Mu?

 

Tebliğin 16. maddesinde bu sistemini ne zamandan itibaren kullanılmaya başlaması gerektiğini şu şekilde açıklamıştır;

"Basit usule tabi mükellefler ile serbest meslek erbapları (noterler ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar hariç) 1/1/2018, diğer mükellefler ise 1/1/2019 (serbest meslek kazanç defteri yanında işletme hesabı esasına göre defter tutanlar açısından 1/1/2018) tarihinden itibaren Sistemi kullanmaya başlayacaklardır 7”. Avukatlar serbest meslek erbapları olduklarından 1/1/2018 tarihinden itibaren elektronik defter tutmalarının zorunlu olduklarını söyleyebiliriz.

 

Sisteme Başvuru Nasıl Yapılır ve Nereden Kullanılır?

 

Sistemi kullanmak zorunda olanların, kullanmaya başlayacakları takvim yılından önceki ayın

son gününe kadar (bu gün dahil) www.defterbeyan.gov.tr  adresi üzerinden veya gelir vergisi 5 yönünden bağlı bulundukları vergi dairesi aracılığıyla başvuru yapmaları gerekmektedir.

Başvuru, mükelleflerin kendileri tarafından yapılabileceği gibi, aracılık ve sorumluluk sözleşmesi imzalanan meslek mensupları ya da meslek odaları (basit usule tabi mükelleflerle sınırlı olmak üzere) aracılığıyla da yapılabilecektir8.Defter-Beyan Sistemine kullanıcı kodu veya Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası (TCKN) ve şifre bilgileri kullanılarak www.defterbeyan.gov.tr adresi üzerinden giriş yapabilecekler. Sisteme giriş sırasında kullanılacak şifre bilgisi, mükellef veya noterden yetkilendirdiği kişi tarafından gelir vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine yapılacak başvuru ile alınabilecektir9. Şifrenin vergi dairesine başvurularak talep edilmesi halinde, vergi dairesi tarafından muhataba müracaat anında sistemden üretilecek şifreyi ihtiva eden kapalı bir zarf, Teslim Tutanağı karşılığı mükellef veya yetkilendirdiği kişiye verilecektir. Sistemin kullanılması için mükellef, meslek mensubu ya da meslek odası tarafından kullanıcı kodu ve şifre teminine yönelik olarak yapılan başvuruların değerlendirilmesinde, 340 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile elektronik beyanname uygulamasına ilişkin ilgili diğer mevzuat dikkate alınacaktır

.Serbest meslek erbabı olarak faaliyetlerini sürdüren Avukatların, önümüzdeki verdi dönemi itibariyle elektronik ortamda defterlerini tutma ve beyan verme yükümlülüğü altıdalar. İsteyen avukat, kendisi defterlerini tutup beyanlarını verebileceği gibi, mali müşavirler aracılığıyla da bu yükümlüklerini yerine getirebileceklerdir. Yapılan değişiklik, teknoloji çağının bir sonucu. Elektronik paranın hayatımıza girdiği bu günlerde, elektronik ortamda defter tutmanın faydalı ve gerekli olduğunu söyleyebiliriz.

 

Her türlü soru ve görüşleriniz için info@kavlak.av.tr e-mail adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

 

https://defterbeyan.gov.tr/defter-beyan-sistemi-nedir.html

https://defterbeyan.gov.tr/defter-beyan-sistemi-nedir.html

3 1136 Sayılı Avukatlık Kanunu, 1. maddesi

4 Serbest meslek mensuplarının vergilendirilmesi ile ilgili düzenlemeler gelir vergisi yasasının 65 ve devamı maddelerinde bulunmaktadır. Konuyla ilgili detaylı bilgi için bkz. İ.Halil Bağdınlı, Ufuk Kurt, Tuncel Atabey, Halil Kırlı, Gelir Vergisi Rehberi, Ankara 2001, s. 227 vd.

5 486 vergi usul kanunu genel

tebliği,http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/201 71219.htm&main=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171219.htm

6 486 vergi usul kanunu genel

tebliği,http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/201 71219.htm&main=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171219.htm

7 486 vergi usul kanunu genel

tebliği,http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/201 71219.htm&main=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171219.htm

8 https://defterbeyan.gov.tr/defter-beyan-sistemi-nedir.html

9 https://defterbeyan.gov.tr/defter-beyan-sistemi-nedir.html