Elektronik Tebligat Yönetmeliğine Genel Bakış

Stj. Av. Kıvılcım Öztuna

 

1. Giriş

Tebligat, bir hukuki işlemin ilgili kişiye kanunda belirtilen koşullara uygun olarak yapıldığının ve işlemin kendisinin usulüne uygun bir şekilde bildirilmesidir. Bu bildirme işlemi usulüne uygun olarak yapıldığı anda, yapılan işlem hüküm ve sonuçlarını doğurmaya başlar. Usulüne uygun olarak tebliğ edilmez ya da tebliğ söz konusu olmazsa ortada hüküm ifade eden bir hukuki işlem ya da karar da bulunmayacaktır. Tebligat sayesinde ilgili kişi de hukuki işlem ya da kararın getirdiği haklardan yararlanabilecek ya da yararlanabilmesi için belirlenen süre bu sayede başlayacaktır. Bu nedenle tebligatın zamanında yapılması ilgili kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanabilmeleri için de önemlidir.

06 Aralık 2018 tarihinde 30617 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği, 19 Ocak 2013 tarihinde 28533 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldırarak elektronik ortamda yapılacak tebligata yeni usul ve esaslar getirmiştir. Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde ise niteliğine uygun düştüğü ölçüde 25 Ocak 2012 tarihinde 28184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri uygulanacaktır.

2. Yönetmeliğe Genel Bakış

​​2.1 Tebligatın Elektronik Yolla Yapılmasının Zorunlu Olduğu Kişiler

Yönetmeliğin 5. maddesine göre; 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 5018 sayılı Kanunda tanımlanan mahallî idareler, Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, Kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri, Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıklar, Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları,  Kanunla kurulanlar da dâhil olmak üzere tüm özel hukuk tüzel kişileri, Noterler, Baro levhasına yazılı avukatlar, Sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler, İdareleri, kamu iktisadi teşebbüslerini veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıkları; adli ve idari yargı mercileri, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birimlere tebligatın elektronik tebligatla yapılması zorunlu hale getirilmiştir. Bu kapsamın dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere ise talepleri üzerine elektronik tebligat adresi verilecek ve bu kişilere yapılan tebligatın da elektronik yolla yapılması zorunlu olacaktır.

2.2 Başvuru Koşulları

Bu madde kapsamında kalan kişiler 1 Ocak 2019 tarihinden 1 Şubat 2019 tarihine kadar elektronik tebligat adresi almak için PTT’ye başvurmak zorundadırlar. Başvuru yapılırken; kamu kurum ve kuruşları ile birlikler için Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sisteminde (DETSİS) yer alan benzersiz numara ve sistem bilgileri, DETSİS’e kayıtlı olmayanlar için tabi oldukları sistem bilgileri, Merkezi Sicil Kayıt Sistemine (MERSİS) kayıtlı tüzel kişiler için MERSİS numarası ve sistem bilgileri, MERSİS’e kayıtlı olmayan tüzel kişiler için tabi oldukları sistem bilgileri, Türk vatandaşı gerçek kişiler için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası da dâhil olmak üzere kimlik bilgileri; yabancı gerçek kişiler için yabancı kimlik numarası da dâhil olmak üzere kimlik bilgileri başvuruya eklenmesi gereken bilgilerdir. PTT, bu bilgiler dışında bilgi ve belgeler de talep edebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar Adalet Bakanlığı’nın görüşü alınmak koşuluyla PTT tarafından belirlenecektir.  Kapsam dışında kalan gerçek ve tüzel kişiler de PTT’ye başvurarak elektronik tebligat adresi edinebilirler. PTT, Türk vatandaşları için kimlik numarası bulunan Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı, pasaport, kanunen kimlik yerine geçen geçerli resmî belge veya güvenli elektronik imza, Yabancılar için yabancı kimlik numarası, Mavi Kart numarası, pasaport veya güvenli elektronik imza ve  Tüzel kişiler için tabi oldukları sistem bilgilerine göre başvuru sahibinin kimliğini tespit edecektir. Muhataplar, elektronik tebligat adresine, güvenli elektronik imzalarını kullanarak veya e-Devlet kapısı üzerinden kimlik doğrulaması yaparak ya da PTT tarafından verilen şifre ile birlikte telefonlarına kısa mesajla gelen tek kullanımlık doğrulama kodunu kullanarak erişebileceklerdir.

PTT, Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin 8. maddesi uyarınca başvurunun yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde elektronik tebligat adresini, gerçek kişiler için kimlik bilgilerini, tüzel kişiler için ise tabi oldukları sistem bilgilerini esas almak suretiyle tek ve benzersiz olacak şekilde elektronik tebligat adresini oluşturacak ve Tebligat Kanunu ve söz konusu Yönetmelik uyarınca yapılan elektronik tebligat işlemlerini yürütmek amacıyla PTT tarafından kurulan, işletilen ve güvenliği sağlanan sisteme (UETS) kaydedecektir. PTT, 5. maddenin birinci fıkrası kapsamında kalanlar için oluşturduğu elektronik tebligat adresini, adres sahibine teslim edilmek üzere ilgili kurum, kuruluş veya birliğe gönderecek, teslim işleminin gerçekleştiği bilgisi kendisine iletildikten sonra bu adresi tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına derhâl sunacaktır. 5. maddenin ikinci fıkrası kapsamında kalanlar için ise oluşturduğu elektronik tebligat adresini ilgilisine teslim edecek ve bu adresi tebligat çıkarmaya yetkili makam ve mercilerin kullanımına derhâl sunacaktır.

2.3 Elektronik Tebligat Usulü

Yönetmeliğin 5. maddesinde tebligat çıkarmaya yetkili kılınan makam ve merci, elektronik tebligat mesajını hazırlayarak, UETS’ye teslim edecek, UETS de, elektronik tebligat mesajını zaman damgasıyla ilişkilendirerek muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştıracaktır. Elektronik tebligat, idarelerin, kamu iktisadi teşebbüslerinin veya sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait diğer ortaklıkların; adli ve idari yargı mercilerinin, icra müdürlükleri veya hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili olan kişilerin bağlı bulunduğu birime gönderilecektir. Temsile yetkili olan kişilerin ayrı bir elektronik tebligat adresinin bulunması bu kuralın uygulanmasına engel olmaz. Muhatap, elektronik posta adresini veya kısa mesaj alma özelliği olan bir telefon numarasını PTT’ye bildirerek elektronik tebligat adresine tebligat mesajı ulaştığı konusunda bilgilendirilme talebinde bulunabilir. Tebligat, muhatabın adresine ulaştığı anda PTT tarafından muhataba bilgilendirme mesajı iletilir. Bu mesaj kısa mesaj alma özelliği olan telefona ücreti mukabilinde, elektronik posta adresine ise ücretsiz olarak iletilir. Bilgilendirmelerin herhangi bir nedenle yapılamamış veya geç yapılmış olması, tebligatın geçerliliğini etkilemez. Muhatabın bilgilendirilmesine ilişkin işlem kayıtları UETS tarafından tutulur.

Tebliğ edilecek içerik ve ekli dokümanlar, sistem tarafından şifrelenerek gizliliğin sağlanabilmesi bakımından sadece muhatap tarafından görülmesi sağlanacaktır. UETS içi ve sistemler arası entegrasyon yoluyla yapılan tebligata ait delil kayıtları(kesin delil sayılacaktır), elektronik tebligat mesajının tamamının ulaştığı anda üretilecektir. Elektronik yolla tebligat, Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca “muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda” yapılmış sayılacaktır. E-Tebligat Yönetmeliği her ne kadar muhakemenin uzamasının önüne geçmek, davaların makul sürede sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla hazırlanmış olsa da yeni bir uygulama olması nedeniyle bu düzenleme karışıklıklara yol açarak hak kayıplarına neden olabilir. Bu nedenle yürürlüğe girecek yönetmeliğin uygulanması konusunda tebligat gününün hangi gün olduğunun doğru tespit edilmesi ve buna bağlı olarak ilgili kişilere tanınan hakların kayba uğranmadan yasal süre içinde kullanılabilmesi için bu yönde tedbirler alınması yerinde olacaktır.

Adres sahibinin yükümlülükleri incelendiğinde; elektronik tebligat adres başvurusu için gerekli olan bilgi ve belgeleri doğru ve eksiksiz olarak ilgili birime teslim etmek, elektronik tebligat adresi başvurusu sırasında teslim etmiş olduğu bilgi ve belgelerde olan değişiklikleri PTT'ye derhâl bildirmek, kimlik doğrulama amacıyla kendisine verilen bilgileri korumak, üçüncü kişilerle paylaşmamak ve başkasına kullandırmamak olduğu görülür.

Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin 13. maddesinde 5. madde kapsamında kalan tüzel kişilerin elektronik tebligat adresiyle ilgili işlemleri yapmak üzere en fazla on ana işlem yetkilisi belirlemeleri ve bu kişileri PTT’ye bildirmeleri düzenlenmiştir. Ana işlem yetkilisinin görev ve yetkileri; alt işlem yetkililerini belirlemek, bunları UETS’ye eklemek veya çıkarmak. UETS’de alt işlem yetkililerine rol tanımlamak, gerektiğinde alt işlem yetkililerinin yapacağı tüm işlemler ile diğer teknik işlemleri yürütmektir. Alt işlem yetkilisi ise, sadece ana işlem yetkilisince kendisine verilen yetki kapsamında verilere ulaşabilir.

Tebligata yönelik işlem ve delil kayıtlarının güvenliği, gizliliği ve bütünlüğü sağlanırken erişilebilir olmasına da dikkat edilmelidir. Bu nedenle yönetmelikte düzenlenen süreler kadar arşivde muhafaza edilmelidir. Buna göre; UETS kapsamında görev yapan sistem yöneticileri ve operatörler, tebligat çıkarmaya yetkili makam ve merciler ile muhataplar tarafından gerçekleştirilen işlem kayıtları on yıl, UETS iş süreçlerinin sürekliliğini veya bilgi güvenliğini tehdit eden ya da öngörülemeyen durumlara ait işlem kayıtları on yıl, muhatabın UETS’ye erişim kayıtları on yıl, delil kayıtları otuz yıl kadar arşivde saklanır. İşlem ve delil kayıtlarının silinmesi en az bir defa denetimden geçmiş olması şartına bağlıdır. PTT, talep halinde elektronik tebligata ilişkin işlem ve delil kayıtlarını yetkili mercilere elektronik ortamda sunmakla yükümlüdür.

Elektronik yolla tebligatın, zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde Tebligat Kanununda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır. 5. maddenin birinci fıkrası kapsamındakiler için tebligatın elektronik yolla yapılması zorunluluğu ortadan kalktığı takdirde, ilgili kurum, kuruluş veya birlik tarafından bir ay içinde PTT’ye gerekli bildirim yapılır. Elektronik tebligat adresi, bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde PTT tarafından kullanıma kapatılır. 5. maddenin ikinci fıkrası kapsamındakiler için oluşturulan elektronik tebligat adresi, ilgilinin talebi üzerine talep tarihinden itibaren bir ay içinde PTT tarafından kullanıma kapatılır. Kapatma işlemi ilgili kurum, kuruluş veya birlikler ile PTT’nin sistemi arasında sağlanacak entegrasyon çerçevesinde otomatik olarak da yapılabilir. Kullanıma kapatılan elektronik tebligat adresine tebligat yapılamaz. Ancak bu adres altı ay süreyle adres sahibinin erişimine açık tutulur. Kapatma işlemi ve elektronik tebligat adresinin altı ay süreyle erişimine açık tutulacağı hususunda, varsa adres sahibinin elektronik posta adresi veya telefon numarasına bilgilendirme mesajı iletilir. PTT, adres kapatmaya ilişkin talepleri, yedi gün yirmi dört saat esasına göre kesintisiz olarak alır. Elektronik tebligat adresi, kapatmaya ilişkin başvurunun yapıldığı tarihten öncesine etkili olacak şekilde kullanıma kapatılamaz. Kullanıma kapatılan elektronik tebligat adresi, farklı bir kullanıcıya tahsis edilemez.

3. Sonuç

Adalet sisteminde davaların taraflarına ulaşmak her zaman mümkün olmamaktadır. Fiziki tebligat sisteminin kullanılıyor ve çoğu zaman kişilere ulaşılamıyor olması yargılamaların uzamasına, hak arama özgürlüğü, savunma hakkı ve adil yargılanma hakkının ihlal edilmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle elektronik tebligat sisteminin benimsenmesi ve UETS ile bilgilerin gizliliği sağlanarak kayıtların düzenli bir şekilde tutulması yargılamanın en kısa zamanda sonlandırılmasına ve hak ihlallerinin ortadan kaldırılmasına yardımcı olur.

 

Kaynakça

  1. Yurtsever, H. (2016). Vergi Hukukunda Tebligatta Yeni Bir Uygulama: Elektronik Tebligat. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi. Sayı 2.

  2. 6 Aralık 2018 tarihinde 30617 sayılı Resmi Gazete yayımlanan Elektronik Tebligat Yönetmeliği.

 

 

Her türlü soru ve görüşleriniz için info@kavlak.av.tr e-mail adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.