Aile Ofisi

Av. Deniz Mina Küpana

Aile ofisleri, varlıkları çok eski zamanlara kadar uzanan oluşumlar olmasına rağmen günümüzde yeni yeni keşfedilmeye başlanmış ve önem kazanmıştır. Şöyle ki Japon hanedanlıklarına bakıldığında bile aile ofislerinin kullanıldığını görmek mümkünken günümüzde pek çok kişi tarafından hala bilinmemektedir. Bunlar yapısı itibariyle çok geniş kapsamlı olup; yatırım, bağış, bütçe, sigorta, vergilendirme gibi pek çok alanı kapsamakta ve bu alanlarda hizmet vermektedir. Aile ofislerini temelde ikiye ayırmak mümkündür;

 

-Tek Aile Ofisi: Bu ofisler tek başına kişiler ve aileler içindir. Tek aile ofisleri genellikle mal varlığı minimum $100 Milyon veya daha fazla olan durumlarda tercih edilmektedir. Bir tek aile ofisi yöneticisi olan John Gryzmala ise tek aile ofislerini şu şekilde özetlemektedir; bu ofisler aile üyelerine gündelik uğraşmaları gereken yatırım, sigorta, hukuki işler, vergi işlemleri gibi konularda yardım eden ve süreci yöneten oluşum veya kişilerdir.

 

-Çoklu Aile Ofisi: Bu ofisler ise birden çok kişi veya aileler için öngörülmüştür. Çoklu aile ofisleri 2 ile 500 arasında aileye hizmet verebilmektedirler.

 

Tek aile ofisleri ile çoklu aile ofislerini karşılaştırmak gerekirse; en temel ayrım tek aile ofisleri bir tek ailenin ihtiyaçları üzerine odaklanmışken çoklu aile ofisleri birden çok aileye hizmet vermektedir. Burada kast edilen çoklu aile ofislerinin ailelere daha kötü bir hizmet verdiği değildir. Fakat yapıları itibari ile tek aile ofisinde tüm odak noktası bir ailenin üzerindeyken, diğerinde birden çok aileye verilmesi gereken bir hizmet olduğundan konsantrasyon daha bölünmektedir. Çoklu aile ofislerinin avantajlı bir noktası ise bunların birçok aile görmesi sebebiyle edindikleri tecrübedir. Pek çok farklı durum görmenin sonucunda önlerine gelen olaylarda daha tecrübeli olmaları muhtemeldir. Tek aile ofisleri ise göz önünde ve çok varlıklı aileler için yapı itibari ile biraz daha mahremiyeti koruyacaktır. Bu sebeple gizliliğe önem veren aileler açısından tek aile ofisi doğru bir tercih olacaktır.

 

Bu ofisler temelde aynı hizmeti vermekte olup, aslında amaçları aynı doğrultudadır. Fakat uygulama açısında bakıldığında her bir aile ofisi kendine mahsustur. Bu nedenle de her bir aile ofisinin bütçesi, ihtiyaçları farklı olup bu şekilde değerlendirmek gerekmektedir. Tek aile ofisi yöneticiliği yapan Louis Hanna tek ya da çoklu aile ofisi seçiminde şuna dikkat edilmesi gerektiğini söylemektedir; bu seçim duruma göre değişiklik gösterecektir. Bu noktada bakılması gereken sadece malvarlığının miktarı değil bununla birlikte aile ofisinden beklenti ne yönde, bununla amaçlanan ne gibi soruların cevapların ışığında hangi tip aile ofisinin tercih edileceğine karar vermek daha sağlıklı sonuçlar elde etmeye hizmet edecektir. Family Office Association’ın başında olan Angelo Robles da konuya ayı şekilde yaklaşmaktadır. Ona göre de tekli aile ofisinin kurulması için öngörülen asgari mal varlığı sınırlamalarından ziyade o ailenin ne istediği, mallarını nasıl yönetmek istediği ve amaçlarına odaklanılmalıdır.

 

Aile ofislerinin varoluş amacı ailenin mal varlığını yönetmek olup bu noktada akla şu sorunun gelmesi de olasıdır; piyasada pek çok danışmanlık şirketi ya da varlık yönetim şirketleri var iken neden aile ofisini tercih etmeliyiz? Cevap aslında oldukça basit, eğer malvarlığımızın işinin ehli uzmanlar tarafından yönetilmesini istiyorsak aile ofisi en doğru tercih olacaktır. Şöyle ki; bir malvarlığını yönetmek ve keza bundan karlı geri dönüşler almak çok yönlü bir iştir. Örneğin artık ailenin mallarını kontrol etmek yeterli olmamakta bu mallara yönelik yatırımların nasıl yapılacağı, sigortalarının nasıl olacağı, vergilendirmelerinin kontrol edilmesi gibi dikkat edilmesi gereken pek çok husus ortaya çıkmaktadır. Bu noktada geleneksel metotların terk edilip, bu çok yönlü hizmetin sağlanacağı profesyonel oluşumlar kapsamında hareket edilmesi gerekmektedir. Bahsettiğimiz bu şirketler (varlık yönetim, finans, danışmanlık) ise hizmet verilecek olan vergi, sigorta, yatırım gibi özel uzmanlık gerektiren konularda spesifikleşmemiş olduğundan verilen hizmet de aynı ölçüde sağlıklı olmayacaktır. Aile ofisleri ise konularında uzmanlaşmış danışmanları kanalıyla bu hizmeti ailelere sağlamaktadır. 

 

Aile ofisi ile varlık yönetim şirketlerini/danışmanlıklarını ayırt eden bir başka nokta ise şudur; aile mal varlığının yönetilmesi ancak özel bir takım servisler kanalıyla yapılırsa sağlıklı sonuçlar oluşturacaktır. Pek çok tecrübeli aile ofisi yöneticilerinin de belirttiği gibi ailenin varlığını gerçekten iyi bir şekilde yönetmek, kar elde etmek için harcanan mesai ve emek çok önemlidir. Bu noktada bir aile ofisinden beklenen şey aileyi gerçekten çok iyi bir şekilde tanıması, onların ihtiyaçlarını kendileri farkında olmasa bile görebilmesi yani özetle bu noktada ciddi bir emek harcamasıdır. Bu bağlamda da varlık yönetim şirketleri ya da finans uzmanlarından çok ciddi bir ayrışma olmaktadır. Zira bu şirketler işleyişleri itibari ile sadece aileye ve onun ihtiyaçlarına odaklanmadığından aile ofisleri gibi özel bir hizmet beklemek de mümkün değildir ki bu da başarılı bir malvarlığı yönetiminin en kilit noktasıdır.

 

Aile ofislerinin varlığının bir diğer önemi ise malvarlığı açısından zengin olan bu ailelerin ekonomide oynadıkları roldür. Zira büyük ve varlıklı aileler ekonomi zinciri içerinde önemli bir halkayı oluşturmakta ve sistemin işleyişinde önem arz etmektedirler. Bu sebeple aile ofisleriyle kanalıyla söz konusu malvarlığı korumak daha da önem taşıyacaktır.

 

Aile ofislerini kullanma yolunu seçenleri temelde iki şekilde sınıflandırabiliriz;

-Malvarlığını ailesinden miras yoluyla edinenler

-Malvarlığını sonradan oluşturanlar

 

Aile ofislerini tercih eden kişilere baktığımızda yüzde olarak ağırlıklı; şirketini halka açanlar veya işini satanlar olduğu görülmektedir. Ve bunun sonucunda ellerinde geçmişte yönetmedikleri (yönetmeye alışık olmadıkları) bir para olduğundan bu konuda aile ofisleri devreye girmekte ve bu malvarlığı nasıl yönetmek/korumak gerektiği konusunda yardım etmektedir.

Aile ofisini kullanan ünlülere örnek vermek gerekirse; Michael Jordan, Bill Gates, Oprah Winfrey sayılabilir.

 

Aile Ofisinin Verdiği Hizmetler;

-Portföy ve yatırım yönetimi (Bu hizmet aile ofisinin varlık amacının çekirdeğini oluşturmaktadır)

-Vergi danışmanlığı

-Raporlama ve arşivleme

-Hayırseverlik/bağış faaliyetleri

-Kuşaklararası Varlık Yönetimi

-Mevzuata Uygunluk Konusunda Asistanlık

-Bütçeleme, Yaşam Yönetimi (Kulüp üyelikleri gibi, artık aile ofisleri arasındaki rekabetin artmasından ötürü alışılagelmiş hizmetlerin yanında bu tip ek hizmetler de verilmeye başlanmıştır)

-Aktiflerin Yönetimi (Aile ofisine ait taşınmaz, araba, yat, jetlerin yönetimi alımı konusunda yardım)

-Eğitim (genç aile üyelerinin varlık yönetimi, finans konusunda eğitilmesi)

 

Aile ofisi endüstrisini üçe ayırmak mümkündür;

-Dış Kaynaklı Model

-Uzman Modeli (bu modelde aile ofisi konuyla ilgili uzmanlığı olan kişiler tarafından yürütülür)

-Kurumsal Model

 

Aile ofisinde çalışacak ekip ise bu noktada çok iyi seçilmelidir. Şöyle ki bu kişiler konularında uzman profesyonellerden oluşuyor olmalıdır. Ekipte özellikle en önemli görev portföyler ve yatırımlar ile ilgilenen kişiye düşmektedir. Bunun dışında da bir aile ofisinin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için denetleme, proje yönetimi, bütçeleme gibi pek çok alanda çalışacak insana ihtiyaç vardır.

 

Aile ofislerinin yönetimi de kendi içinde oldukça önemli bir konudur. Şöyle ki her sene varlık yönetim şirketleri ya da fon şirketlerine giden pek çok müşteri kötü niyetli işlemlere maruz kalmakta ve yatırımları daha da kötü ellere düşmektedir. İşte tam bu noktada aile ofisinin yönetimi önem arz etmekte, iyi bir yönetim bir nevi iç gözlemcilik rolünü üstlenmektedir. Ofis içine konumlandırılan iç gözlemci misyonundaki bir yönetici hem şeffaflığı sağlayacağı gibi hem de işlemlerin daha sağlıklı/daha ailelerin istekleri doğrultusunda gerçekleşmesine yardımcı olacaktır. Tüm bu sebeplerde aile ofislerinde yönetimin çok üstünde durulmasa da büyük önem taşımaktadır.

 

Bir aile ofisinin varlığı için önem arz eden başka bir nokta ise servis sağlayıcılardır. Bununla kast edilen ofiste çalışacak denetçiler, muhasebeciler, avukatlar, risk uzmanları, sigortacılardır. Tüm bu sayılan hizmet sağlayıcıların arkasında büyük bir organizasyon yatmaktadır. Aile ofisinde servis sağlayıcılar ile çalışmanın en büyük avantajı ise oluşabilecek sorunlara derhal çözüm bulunabilmesi ve ailenin ihtiyaçları konusunda daha emin adımlar atılmasıdır. Zira ofis içinde kurulacak böyle bir ekip ile oluşabilecek ani bir soruna kısa vadede çözüm getirilebilecek ve ailenin ihtiyaçları daha iyi anlaşılacaktır.

 

[*]Her türlü soru ve görüşleriniz için info@kavlak.av.tr e-mail adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

 

[*] Bu makale Richard C. Wilson’ın “The Family Office Book” kitabında kullandığı bilgiler ışığında hazırlanmıştır.